Ta praca doktorska dotyczyła zaburzeń tikowych (w tym tików przemijających, przewlekłych oraz zespołu Tourette’a) u młodzieży w wieku 12–15 lat w warszawskich szkołach. Głównymi celami badania były: oszacowanie rozpowszechnienia zaburzeń tikowych w tej populacji, opisanie ich cech klinicznych i demograficznych oraz ocena przydatności prostego kwestionariusza przesiewowego i klinicznej skali nasilenia tików (Yale Global Tic Severity Scale, YGTSS) zaadaptowanej do języka polskiego.
Badanie miało charakter dwuetapowy: w pierwszym etapie rodzice i nauczyciele niemal 3000 uczniów wypełnili krótki kwestionariusz przesiewowy dotyczący zachowań o charakterze tików; w drugim etapie dzieci wyłonione w badaniu przesiewowym (razem z grupą kontrolną) zostały poddane szczegółowej ocenie klinicznej. Wyniki wykazały, że objawy związane z tikami były powszechne, a ich minimalne rozpowszechnienie wynosiło około 6,6%. Większość przypadków miała łagodny przebieg i obejmowała głównie proste tiki ruchowe, takie jak mruganie czy skurcze mięśni twarzy. Zespół Tourette’a występował stosunkowo rzadko (około 0,6%) i nie zidentyfikowaliśmy istotnych demograficznych ani środowiskowych czynników ryzyka. Chłopcy chorowali częściej niż dziewczęta.
W ramach badania zweryfikowaliśmy również polską wersję skali YGTSS, wykazując jej akceptowalną rzetelność w ocenie nasilenia tików. Proste, trzy-pytaniowe narzędzie przesiewowe charakteryzowało się wysoką czułością, ale niską swoistością, co oznacza, że wyłaniało wiele podejrzanych zaburzeń, które nie zostały potwierdzone w ocenie klinicznej.
Podsumowując, sformułowaliśmy wniosek, że zaburzenia tikowe u młodzieży są stosunkowo częste, ale zazwyczaj łagodne i prawdopodobnie tworzą spektrum, a nie odrębne jednostki chorobowe. Choć proste narzędzia przesiewowe są przydatne do wykrywania możliwych przypadków w szkołach, dają wiele wyników fałszywie dodatnich i wymagają starannej weryfikacji klinicznej.
Obroniłem tę pracę doktorską w 2003 roku na Akademii Medycznej w Warszawie, po około pięciu latach pracy — począwszy od organizacji badania terenowego z udziałem ośmiu studentów medycyny, poprzez stworzenie bazy danych, wprowadzanie i analizę danych przy konsultacji z profesjonalnym statystykiem, aż po przegląd kilkudziesięciu prac naukowych. Pracę nad tym projektem rozpocząłem w 1996 roku, będąc jeszcze na V roku studiów medycznych, a ukończyłem, pracując już w instytucie zdrowia publicznego w Warszawie.