Poznajcie jętkę pospolitą (Ephemera vulgata) – fascynującego owada występującego w Europie i części Azji, który koncepcję „życia chwilą” doprowadził do absolutnego ekstremum. Stworzenia te spędzają lwią część swojego życia – nawet do dwóch lat – pod wodą jako nimfy, ukryte w rurkowatych norkach wykopanych w mule lub piasku na dnie stawów i wolno płynących rzek. Aby przetrwać w ubogim w tlen środowisku dennych osadów, nimfy nieustannie falują pierzastymi skrzelotchawkami na odwłoku, działając jak malutkie biologiczne pompy tłoczące świeżą, natlenioną wodę przez swoje schronienia. Jednak ich wyjście na ląd to moment, w którym biologia staje się naprawdę osobliwa. Jętki to jedne z nielicznych owadów na Ziemi posiadających pośrednie stadium skrzydlate zwane subimago. Wynurzają się z wody ze skrzydłami, przelatują na nadbrzeżną roślinność i tam linieją po raz ostatni, stając się w pełni dojrzałymi płciowo dorosłymi osobnikami (imago). Gdy osiągną tę ostateczną formę, nie mają już ani sprawnych narządów gębowych, ani układu pokarmowego. Dosłownie nie mogą jeść. Skazane na życie wyłącznie z zapasów energii zgromadzonych w fazie larwalnej, mają zaledwie od kilku godzin do paru dni na znalezienie partnera. Aby tego dokonać, samce gromadzą się w hipnotyzujących, powietrznych „tańcach godowych”, wznosząc się i opadając w wielkich rojach, w które wlatują samice, by kopulować w locie. Podczas mojej długiej wyprawy rowerowej przez Szwecję i Finlandię widziałem wiele takich rojów nad brzegami jezior i miałem ogromne szczęście, gdy jedna z tych jętek spadła z nieba wprost na trawę przede mną, co umożliwiło mi wykonanie kilku dobrych ujęć.